Η ΕΕΔΑ σε συνάντηση εμπειρογνωμόνων στις Βρυξέλλες για την εφαρμογή του Κανονισμού Ελέγχου Διαλογής

Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου - ΕΕΔΑ συμμετείχε στη συνάντηση εμπειρογνωμόνων «The Screening Regulation in Practice: Sharing Experiences and Strengthening Cooperation for Human Rights-Based Implementation», η οποία συνδιοργανώθηκε στις Βρυξέλλες από το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Εθνικών Θεσμών Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων (ENNHRI) και το Γραφείο του Ύπατου Αρμοστή του ΟΗΕ για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στην Ευρώπη.

Την ΕΕΔΑ εκπροσώπησε ο Ειδικός Επιστήμονας Ηλίας Τσαμπαρδούκας.

Στη συνάντηση συμμετείχαν εκπρόσωποι κρατών μελών της ΕΕ, οργανισμών της ΕΕ και του ΟΗΕ, Εθνικών Θεσμών Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων και οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών. Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στις προϋποθέσεις για την εφαρμογή του Κανονισμού (EE) 2024/1356 για τον Έλεγχο Διαλογής (screening) στα σύνορα με πλήρη σεβασμό των θεμελιωδών δικαιωμάτων, ιδίως στην έγκαιρη αναγνώριση των προσώπων που βρίσκονται σε κατάσταση ευαλωτότητας και στην ουσιαστική πρόσβασή τους σε κατάλληλη προστασία και εγγυήσεις. Επισημάνθηκε ότι ο εντοπισμός της ευαλωτότητας μπορεί να οδηγήσει σε προστασία στην πράξη μόνο εφόσον συνοδεύεται από κατάλληλες υποδομές, επαρκή τεχνογνωσία και άμεσες και αποτελεσματικές διαδικασίες παραπομπής.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον ρόλο των ανεξάρτητων μηχανισμών παρακολούθησης στην καταγραφή πιθανών παραβιάσεων, στον εντοπισμό κενών στη νομοθεσία, στις πολιτικές και στην πρακτική, καθώς και στην ενίσχυση της λογοδοσίας και την υποστήριξη της λήψης διορθωτικών μέτρων. Για την αποτελεσματική άσκηση της αποστολής τους, οι μηχανισμοί πρέπει να διαθέτουν θεσμική και λειτουργική ανεξαρτησία, επαρκείς πόρους και ουσιαστική πρόσβαση σε χώρους, διαδικασίες και πληροφορίες.

Στην παρέμβασή του, ο Ειδικός Επιστήμονας της ΕΕΔΑ Ηλίας Τσαμπαρδούκας έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στο άρθρο 10 του Κανονισμού Ελέγχου Διαλογής, το οποίο προτείνει ένα συλλογικό σχήμα για την παρακολούθηση του σεβασμού των θεμελιωδών δικαιωμάτων, προβλέποντας τη συμμετοχή και την αξιοποίηση της τεχνογνωσίας των θεσμών και φορέων που αναφέρονται σε αυτό. Υπογράμμισε ότι η αποτελεσματικότητα ενός τέτοιου σχήματος χρειάζεται τη διαμόρφωση σταθερών και διαφανών όρων συνεργασίας.

Στο πλαίσιο αυτό, ανέδειξε ως κρίσιμες προϋποθέσεις τη σαφή οριοθέτηση των επιμέρους ρόλων, την αναγνώριση της συμπληρωματικότητας των διαφορετικών θεσμικών εντολών, την ουσιαστική αξιοποίηση της γνώσης και της εμπειρίας των φορέων της Κοινωνίας των Πολιτών, την ανταλλαγή τεχνογνωσίας και τη μεθοδολογική εναρμόνιση, τη διαφάνεια σε ό,τι αφορά τη μεθοδολογία, τα ευρήματα και τις συστάσεις, και την πρόβλεψη αποτελεσματικών διαδικασιών παραπομπής στις αρμόδιες αρχές, ανατροφοδότησης (feedback) και παρακολούθησης των διαπιστώσεων (follow-up).

Ως σχετικό παράδειγμα συνεργατικής πρακτικής παρουσίασε την εμπειρία του Μηχανισμού Καταγραφής Άτυπων Αναγκαστικών Επιστροφών της ΕΕΔΑ, ο οποίος βασίζεται στη συνεργασία μεταξύ της ΕΕΔΑ, οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Ελλάδα. Το συγκεκριμένο μοντέλο δεν υποκαθιστά τις οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών και τη δράση της ΥΑ/ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες ούτε απορροφά το έργο τους. Αντιθέτως, συνδυάζει τη θεσμική εποπτεία ενός Εθνικού Θεσμού Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, την πρόσβαση στο πεδίο και την επιχειρησιακή εμπειρία των οργανώσεων της κοινωνίας των πολιτών και την τεχνική συνδρομή διεθνών οργανισμών. Με αυτόν τον τρόπο, καθίσταται δυνατή η συλλογή αξιόπιστων πληροφοριών, ο εντοπισμός επαναλαμβανόμενων μοτίβων και η μετατροπή τους σε τεκμηριωμένα ευρήματα που μπορούν να αξιοποιηθούν από εθνικούς και διεθνείς θεσμικούς  φορείς.

 

Photo Credits: © OHCHR