Παρέμβαση της ΕΕΔΑ προς την Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με την εκτέλεση της απόφασης A.R.E. v Greece
Η Εθνική Επιτροπή για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου (ΕΕΔΑ), ως ο Εθνικός Θεσμός για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα στην Ελλάδα (ΕΘΑΔ), παρακολουθεί συστηματικά την εκτέλεση των αποφάσεων του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ), και κατά τον θεσμικό της ρόλο, συμβάλλει ενεργά και παρεμβαίνει, όπου απαιτείται, για την προώθηση της εφαρμογής τους.
Στο πλαίσιο αυτό, η ΕΕΔΑ υπέβαλε παρέμβαση (Rule 9.2 Communication) προς την Επιτροπή Υπουργών του Συμβουλίου της Ευρώπης σχετικά με την εκτέλεση της απόφασης (App. No. 15783/21) A.R.E. v Greece. Στην υπόθεση αυτή, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο διαπίστωσε παραβιάσεις της Ευρωπαϊκής Σύμβασης Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ), κρίνοντας ότι η προσφεύγουσα υπέστη άτυπη αναγκαστική επιστροφή (pushback), αυθαίρετη κράτηση, στέρηση πρόσβασης στη διαδικασία ασύλου και έλλειψη αποτελεσματικού ενδίκου βοηθήματος για την προστασία των δικαιωμάτων της. Το Δικαστήριο διαπίστωσε επίσης ότι οι ελληνικές αρχές δεν εξέτασαν επαρκώς τις καταγγελίες της και δεν προχώρησαν σε αποτελεσματική διερεύνησή τους.
Η υπόθεση έχει χαρακτηριστεί από το Συμβούλιο της Ευρώπης ως υπόθεση αναφοράς (leading case) και τελεί υπό επαυξημένη επιτήρηση (enhanced supervision) από την Επιτροπή Υπουργών, γεγονός που αντανακλά τη σημασία της για την αντιμετώπιση ευρύτερων διαρθρωτικών ζητημάτων που σχετίζονται με την προστασία των θεμελιωδών δικαιωμάτων στα σύνορα.
Στην παρέμβασή της, η ΕΕΔΑ χαιρετίζει τα μέτρα που περιλαμβάνονται στα Σχέδια Δράσης της Ελληνικής Κυβέρνησης, ιδίως την άμεση καταβολή της επιδικασθείσας αποζημίωσης στην προσφεύγουσα, τη διάδοση της απόφασης στις αρμόδιες αρχές, τις εκπαιδευτικές δράσεις για δικαστικούς λειτουργούς και στελέχη επιβολής του νόμου, καθώς και πρωτοβουλίες που ενισχύουν την ευαισθητοποίηση και τη λογοδοσία σε θέματα θεμελιωδών δικαιωμάτων.
Ωστόσο, η ΕΕΔΑ εκφράζει τον προβληματισμό της για τη μη επανεξέταση της υπόθεσης από τις αρμόδιες εισαγγελικές αρχές παρά τα ευρήματα του Δικαστηρίου, για τις συνεχιζόμενες δυσκολίες στην αποτελεσματική διερεύνηση καταγγελιών άτυπων αναγκαστικών επιστροφών, για τα σοβαρά αποδεικτικά εμπόδια που αντιμετωπίζουν τα φερόμενα θύματα, καθώς και για ζητήματα που σχετίζονται με την αποτελεσματικότητα των υφιστάμενων μηχανισμών λογοδοσίας και παρακολούθησης.
Η παρέμβαση της ΕΕΔΑ αξιοποιεί επίσης τα ευρήματα του Μηχανισμού Καταγραφής Άτυπων Αναγκαστικών Επιστροφών της ΕΕΔΑ, ο οποίος πρόσφατα δημοσιοποίησε την Ετήσια Έκθεσή του για το 2025, τα οποία καταδεικνύουν ότι το φαινόμενο των άτυπων αναγκαστικών επιστροφών εξακολουθεί να υπάρχει, εξελισσόμενο και προσαρμοζόμενο σε νέες συνθήκες.
Το κείμενο της παρέμβασης μπορείτε να το βρείτε εδώ.
Η ΕΕΔΑ παραμένει στο πλευρό της Πολιτείας, ως το ανεξάρτητο συμβουλευτικό της όργανο για τα ανθρώπινα δικαιώματα, έτοιμη να συνδράμει με την τεχνογνωσία και την εμπειρία της σε κάθε προσπάθεια ουσιαστικής και αποτελεσματικής συμμόρφωσης με τα ευρήματα του Δικαστηρίου και ενίσχυσης της προστασίας των θεμελιωδών δικαιωμάτων στη χώρα μας.